Weblog > mei 2007 > Ina van der Beek

Kort geleden las ik het boek ‘Het psalmenoproer’ van Maarten ’t Hart.
Voor wie dit boek niet kent: het is een historische roman die speelt rond 1775 in Maassluis.

In die jaren werd in Nederland de psalmberijming van Petrus Datheen vervangen door een nieuwe psalmberijming. Dit werd redelijk geaccepteerd, maar de echte problemen kwamen pas, toen men ook de manier, waarop de psalmen werden gezongen, wilde veranderen. Met name in Maassluis en Vlaardingen ging het er heftig aan toe! Dominees werden met stoven bekogeld, kerkvoogden bedreigd, hele dorpsoorlogen ontstonden er.



foto: Petra van der Werff

Toen ik het verhaal las, kwam het me steeds bekender voor. Nee, denkt u niet, dat ik zo oud ben, dat ik het zelf heb meegemaakt. Nee, het was iets anders…..
Ik zocht boven op zolder een oude ordner op, die ik jaren geleden heb meegenomen bij mijn ouders. Daarin staat op een hele stapel getypte velletjes de stamboom en de familiegeschiedenis van mijn voorgeslacht vermeld. De familie Maan, want zo heet ik. Ik bladerde even en ja hoor, daar vond ik het: het Vlaardings zanggeschil! Daar opgetekend omdat Willem Maan (mijn verre voorvader dus) in zijn functie als Schepen deel uit maakte van het college ‘De Twee Geregten’ en daarmee een flinke vinger in de pap van erediensten had. Ruim 6 A-viertjes volgetypte tekst vind ik over dit probleem. De ‘nieuwlichters’ spreken over de ‘oude zingtrant’ als ‘de belagchelijke gewoonte de noten onnodig uit te rekken, in den mond te draajen, te kauwen en door ettelijke verlagingen en verheffingen tusschen den tanden en ’t gehemelte slangsgewijze henen te slingeren en te dwarrelen’. Tijdens de erediensten werden er stenen gegooid en werden de vuisten gebruikt, soms werd er zo geschreeuwd, dat de dominee er niet meer bovenuit kon komen. Een tijdlang liepen er twee dienders door de kerk tijdens het zingen.
Een ‘korte’ zanger kreeg een klap met een psalmboek en de vrouw van de dominee schreeuwde men toe: “Je vent die daar staat heeft ons dat gebakken, wij zullen hem van den stoel afhaalen, vermoorden!”
Schepen Willem Maan kon niet meer in den stad komen om zijne karnemelk te verkopen, want den stenen vlogen hem om den oren.
Lees ik in het boek van ’t Hart over het orgel in de Grote Kerk van Maassluis, in Vlaardingen was men nog niet zo ver, daar had je de voorzanger; een orgel werd nog geweerd, men vond dat een ‘afgodisch en Paaps’ instrument.
Enfin, ik zal u de andere smeuïge details besparen Ik wil alleen maar zeggen: ik ben als nazaat van die gewelddadige Vlaardingers toch nog aardig rustig uitgevallen enne….. die meningsverschillen bij ons in de kerk? Och, ook die vallen nog wel mee….